Iedere Leusdenaar de zorg en welzijn die nodig is.

We hebben het al eerder gemeld. Zoals nagenoeg alle gemeenten kampt ook Leusden met een tekort op het sociaal domein. Vanaf de start van de decentralisatie van taken sociaal domein van rijksoverheid en provincie (jeugdzorg) naar de gemeenten was dit een grote uitdaging. Naast de taakverschuiving werd ook 25% gekort op het totale budget. Een schier onmogelijke opdracht, vooral ook omdat plots het lokale ambtelijk apparaat met voor hen volledige nieuwe materie aan de slag mocht. En de concurrerende uitvoeringsorganisaties (aanbieders van zorg en welzijn) met een fors aantal gemeenten (2012: 415 en 2019: 355) moesten gaan onderhandelen.

Inmiddels weten we meer. Het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) deed vorig jaar onderzoek naar mogelijke specifieke oorzaken in Leusden. In combinatie met de praktijkervaringen van wethouders en ambtenaren levert dat een uitdagend beeld op. Leusden scoort hoog op kosten jeugdzorg. Ouders die het beste voor hun kinderen willen. Zorgaanbieders (met name Lariks en huisartsen) die meer doorverwijzen maar geen budget verantwoordelijkheid dragen. Mankerende prognoses en te late declaraties (zelf jaren na dato). Geen sturing op basis van data, afstemming tussen zorg en welzijn aanbieders, taakverschuiving of inzet op preventie en positieve gezondheid. Lees dit laatste als: het meer nemen door alle Leusdenaren van verantwoordelijkheid voor eigen gezondheid en leefstijl.

Al met al zitten we in Leusden met een tekort van in ieder geval € 1,5 mln voor de huidige college periode (2018 t/m 2022) dat we zullen moeten oplossen. Het meest ernstige is dat dit tekort door het ongewisse van weinig harde data en sturing nog kan oplopen. Het college heeft afgelopen week de volgende 3 scenario’s met de Raad besproken:

  • Uitvoeren van kostenbesparende maatregelen in het Sociaal Domein die leiden tot een structurele verlaging van het uitgavenniveau Sociaal Domein (€ 405.700).
  • Bezuinigen op andere taakvelden c.q. het opstarten van een nieuwe bezuinigingsoperatie (€ 496.00).
  • Het verhogen van de OZB waarbij we een solidaire bijdrage vragen van inwoners en/of bedrijven (€ 598.300).

Gelukkig wordt het Kabinet ook wakker en is inmiddels € 350 mln (2019) en € 190 mln (2020 en 2021) aan alle gemeenten gezamenlijk toegezegd om de ergste nood te dekken. De vraag is op welke wijze Leusden hier van kan profiteren.

Als fractie GroenLinks-PvdA hebben wij afgelopen donderdag aangegeven dat wij rekening houdend met een extra bijdrage van het Rijk toch toe willen naar een evenwichtige inzet van alle 3 de maatregelen. Ons standpunt is dat we willen dat met data en zakelijke sturing het sociaal domein efficiënter en waar mogelijk dekkend gaat functioneren. De maatregelen op andere taakgebieden treffen zoals nu voorgesteld ook alle gesubsidieerde organisaties. Wij pleiten voor een heroverweging op deze specifieke maatregel vooral tav de looncomponent. De OZB voorstellen raken ons allemaal. Wij vinden niet dat de OZB de sluitpost moet zijn maar een fair share in alle maatregelen waartoe we als Raad besluiten om het sociaal domein te organiseren zoals we willen: iedere Leusdenaren krijgt de zorg en welzijn die zij of hij nodig heeft.